Ik woonde vorige week een expertmeeting over herbestemming bij in een oude gevangenis. In één van de workshops verdeelde Carolien Ligtenberg van het H-team gebouwen die een herbestemming krijgen in twee categorieën: de kansloze (de gemeentehuizen uit de jaren zestig) en de kansrijke (mooie 19e eeuwse pakhuizen aan het water).

De kansloze categorie, daar moet de overheid of ander eigenaar vreselijk z'n best voor doen. Ondernemers, beleggers, ze zien er niets in. De kansrijke categorie, daarvoor zijn soms wel tweehonderd mogelijke gegadigden, die allen beweren dat hun plan het juiste is. Zij zitten in hetzelfde schuitje als de overheid die kansloze objecten probeert te verkopen: alleen als ze de mogelijkheden laten zien, maken ze kans.

De stadstransformator, de gemeenteambtenaar en de architect, ze gebruiken doorlopend zinnetjes als 'de mogelijkheden zien', 'je voorstellen dat', 'verbeelding'. Dat zijn de signalen van wat er zich afspeelt in hun hoofd. Daar zijn de projecten al een eind op streek, de gebouwen en straten succesvol getransformeerd.

Zij zien het voor zich.
Maar de anderen zien het niet.
Of die zien iets anders.

Práten over dingen die in essentie visueel zijn, heeft iets onbeholpens. In de hoofden van de experts zitten beelden gevangen, die moeten we naar buiten halen. Dan kan iedereen erover meepraten. Vier uitgangspunten:

1) Het beeld is liefst op maat gemaakt, bij het project.
'Voorbeelden' geput uit andere projecten werken niet, daar kun je onderuit, zeker als het te mooi is. Je moet dus de moeite nemen om beeld te laten maken. Dat kan best snel.

2) Het beeld biedt ruimte voor andermans inbreng.
Laat iets zien dat aanvulling vraagt, dan schep je de juiste condities om de klant mee te krijgen.
Het plaatje moet onnauwkeurig zijn, zodat je ziet dat het project niet af is, geen voldongen feit. Onnauwkeurig is wat anders dan artistiek, trouwens, en het mag essentiële kenmerken niet verkeerd weergeven.

'Geef mij eens die pen', zegt de wijkbewoner
'Draai het eens een kwartslag', zegt het gemeenteraadslid
'Teken er eens een stuk aan', zegt de horeca-ondernemer

Now we're talking.

Nog een groot voordeel: die ongeveer-tekeningen ontstaan misschien ter plekke, op een flapover. Misschien zijn er varianten ontstaan. Voorin de zaal staan deelnemers op om er met hun telefoon een foto van te maken en die rond te sturen. (direct digitaal schetsen via de beamer gaat ook). Het is de ultieme vredespijp, samen tekenen en kijken of het zo goed is.

3) Het beeld moet niet overduidelijk van een van de belanghebbenden komen
Dit ligt in het verlengde van 2). Ruimte bieden lukt niet als je zegt ‘hier heb je MIJN plaatje’. Dat bruskeert. Met een mooie rendering of een archiCAD-tekening loopt de participatie vast, en je kunt er niet mee naar de media. Als je wilt dat mensen ja zeggen, moet je diplomatiek zijn. Dat is voor taalgebruik vanzelfsprekend, maar laten we eens aan ‘diplomatiek beeldgebruik’ werken.

4) Het beeld moet verderop in de plannenmakerij aangescherpt terugkeren.
Het is geen vrijblijvende oefening. Er moet een gebouw of ruimtelijk ingreep uit komen. Een tekening die stapsgewijs aangescherpt en ingevuld kan worden werkt het beste. Tot deze uiteindelijk verandert in de tekening van de architect of stedebouwer.

Relativerende tekst aan het einde van het blog:
Ik hoorde "de gemeente werd pas enthousiast toen ze onze placemaking zagen ter plekke, dat zei ze meer dan plaatjes". Uiteraard. Experimenteren in de werkelijkheid is beter dan experimenteren op papier. Maar ik blijf maar denken: waren dat wel de goede plaatjes?

Hieronder een hele sleep ‘weergaven van ruimte’ van Explanation Design.
Of lees ‘Tekenen met techneuten’, heeft ermee te maken.

 p037 KvR kast1 closeup

Een innemend beeld, bijna knuffelbaar, van een klimaatadaptatieproject.

p084Ewals speeltafel

We schuiven met blokjes op een ruitjespapier.

 

p070NMVB uitvoeringsvariant

Een schetsmatig kaartje.

054 cityroofs storyb

Schets voor een presentatie waarin verschillende belanghebbenden uitleggen wat ze verlangen van een gebouw.

056Neprom schets

In de nacht straalt de vloer warmte uit, het huis in.

c026IVN SvD poster ill

De stad, gewoon een lekkere illustratie.

c039Zeekracht render

Ja, een rendering, maar wel een schets.

057ATM supplychain2

Een tandje abstracter.

p058 1HDSR zaak schets002

Een proces als een stripverhaal. Eerst dit, dan dat, dan dat, dan iedereen blij.

p070NMVB schetsboek wulp

Ik kan ook het penseel ter hand nemen.

c074StroomMee doosje krt

Toegankelijk voor kinderen. Illustraties Mark van Huystee.

p035 2040 publicatie

Experts aan het woord in interviews, vergezeld van plannen in allerlei stadia. Boek 'Duurzame Stad 2040', gemaakt door en voor de Rijksbouwmeester, bij mij te koop voor € 15 incl verzendkosten. Mail me met uw naam en postadres en u ontvangt een factuur, met iDeal-linkje, snel voor elkaar. Niet 'vandaag besteld, morgen in huis' hoor. Kan wel n weekje duren.

 

 

 

Meer weten over dit onderwerp? Bel me gerust, of vraag me per mail om meer informatie.

Dit blog geeft mijn eigen mening weer, er wordt op geen enkele manier voor betaald.

Terug naar overzicht...